ของต้องห้ามและสินค้าต้องมีใบอนุญาตนำเข้า-ส่งออก ตรวจสอบอย่างไร

ความแตกต่างระหว่างของต้องห้ามและของต้องกำกัด

ของต้องห้าม (Prohibited Goods) หมายถึง สินค้าที่กฎหมายห้ามนำเข้าหรือส่งออกโดยเด็ดขาด เช่น สารเสพติด วัตถุลามก อาวุธปืนที่ไม่ได้รับอนุญาต หรือสินค้าลอกเลียนแบบเครื่องหมายการค้า การพยายามฝ่าฝืนนำเข้าหรือส่งออกสินค้าดังกล่าวมีโทษทางอาญาขั้นรุนแรง

ของต้องกำกัด (Restricted Goods) หรือสินค้าควบคุม คือสินค้าที่สามารถนำเข้าหรือส่งออกได้ตามกฎหมาย แต่ผู้นำเข้าต้องได้รับใบอนุญาตหรือหนังสืออนุมัติจากหน่วยงานที่รับผิดชอบสินค้าประเภทนั้น ๆ ก่อนผ่านพิธีการศุลกากร

ทำไมต้องตรวจสอบใบอนุญาตก่อนการจองระวางขนส่ง

หากสินค้าที่เข้าข่ายสินค้าควบคุมหรือสินค้าต้องกำกัดไม่มีเอกสารใบอนุมัติยื่นแสดงขณะผ่านพิธีการศุลกากร สินค้าจะถูกกักไว้ที่ด่านตรวจปล่อย ทำให้ผู้ประกอบการต้องเผชิญกับค่าบริการจัดเก็บคลังสินค้า (Storage) ในอัตราที่สูง ค่าปรับ และความเสี่ยงที่สินค้าอาจถูกส่งกลับออกไปนอกประเทศ (Re-export) หรือทำลายทิ้ง การตรวจสอบข้อกำหนดตั้งแต่ขั้นตอนเสนอราคาช่วยควบคุมงบประมาณและกำหนดการดำเนินงานได้แม่นยำขึ้น

ในการจัดการคลังและจัดหาสินค้า ควรแบ่งกลุ่มการตรวจสอบเป็น 3 หมวดหมู่หลัก ได้แก่ (1) สินค้าที่นำเข้าได้ทันทีโดยเสรี (2) สินค้าที่ต้องขอใบอนุญาตศุลกากรก่อน และ (3) สินค้าประเภทพิเศษที่ต้องผ่านการประเมินวิเคราะห์กฎหมายเชิงลึก เพื่อความพร้อมของทีมงานในการวางแผนจัดการสินค้า

• ผลิตภัณฑ์อาหาร ยา และเครื่องมือแพทย์ (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อย.)
• ผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อย.)
• เคมีภัณฑ์และสารอันตราย (กรมโรงงานอุตสาหกรรม)
• เครื่องใช้ไฟฟ้าและผลิตภัณฑ์เพื่อผู้บริโภค (มาตรฐาน มอก. โดย สมอ.)
• สินค้าพืช ผัก ผลไม้ และสัตว์มีชีวิต (กรมวิชาการเกษตร/กรมปศุสัตว์)
• สินค้าที่อยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับ (สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม)

หน่วยงานรัฐที่ดูแลการออกใบอนุญาตนำเข้า-ส่งออก

ไม่มีหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งทำหน้าที่ออกใบอนุมัติหรือใบอนุญาตสำหรับสินค้าทุกชนิด ทว่าขึ้นอยู่กับการจำแนกประเภทและพิกัดศุลกากรของสินค้า โดยหน่วยงานรัฐแต่ละแห่งจะดูแลกฎเกณฑ์แตกต่างกัน เช่น อย. ดูแลอาหารและยา, กรมปศุสัตว์ดูแลสินค้าประเภทสัตว์และเนื้อสัตว์แปรรูป, กรมวิชาการเกษตรดูแลการนำเข้าพืช และ สมอ. ควบคุมมาตรฐานอุตสาหกรรม

กรมศุลกากรมีบทบาทหน้าที่ในการตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมาย ณ ด่านตรวจปล่อยว่าผู้นำเข้ามีเอกสารใบอนุญาตจากหน่วยงานภาครัฐที่รับผิดชอบครบถ้วนและถูกต้องหรือไม่ มิใช่เป็นหน่วยงานผู้พิจารณาอนุมัติใบอนุญาตเหล่านั้น การประสานงานกับหน่วยงานที่ถูกต้องล่วงหน้าจึงเป็นสิ่งจำเป็นสูงสุด

ข้อดีและข้อพึงระวังของการนำเข้าสินค้าใหม่เพื่อทดลองตลาด

ข้อดีคือผู้ประกอบการสามารถทดสอบการตลาดและความสนใจของผู้บริโภคได้รวดเร็ว แต่ข้อพึงระวังคือ หากไม่มีการศึกษาข้อกฎหมายและเกณฑ์มาตรฐานของหน่วยงานที่กำกับดูแลล่วงหน้า สินค้าในเที่ยวทดลองนำเข้าดังกล่าวอาจถูกกักตรวจปล่อย ไม่สามารถนำออกจำหน่ายและทำให้เงินลงทุนสูญเปล่าได้ แนะนำให้ทำการขอตรวจสอบเอกสารตัวอย่าง (Sample Document) ร่วมกับผู้ขายก่อนจัดส่งสินค้าจริง

สำหรับสินค้าตัวอย่างจำนวนน้อย (Sample Package) แม้จะมีปริมาณต่ำ ก็ยังต้องส่งตรวจสอบว่ารหัสพิกัดศุลกากร (HS Code) นั้น อยู่ในเกณฑ์ควบคุมและต้องขอผ่อนผันหรือจัดทำใบอนุญาตนำเข้าเช่นเดียวกับการนำเข้าเพื่อการค้าปกติหรือไม่

หน่วยงานอ้างอิงและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

• กรมศุลกากร (Customs Department): ระเบียบปฏิบัติและคำแนะนำการยื่นใบขนสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ไร้เอกสาร (Paperless Customs System)
• กระทรวงพาณิชย์ & กรมการค้าต่างประเทศ: ข้อกำหนดการตรวจสอบและคัดกรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Form CO) และสินค้าต้องกำกัดควบคุม